Ảnh minh họa
Tại Diễn đàn quốc gia phát triển Kinh tế số và xã hội số lần thứ 3 với “Phát triển kinh tế số, xã hội số toàn diện, bao trùm - Đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026 - 2030” diễn ra vào 20/12/2025, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia cho biết, ở thế kỷ XIX là thời đại của than đá và thép, thế kỷ XX là thời đại của dầu mỏ và điện năng, thế kỷ XXI hiện nay là thời đại của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, khác với dầu mỏ, than đá, sắt thép, dữ liệu không bị cạn kiệt mà có thể được làm giàu thêm, vừa là tư liệu sản xuất chính nhưng cũng đồng thời tạo ra thặng dư dữ liệu.
Nếu hình thái kinh tế số gắn với công nghệ thông tin, máy tính, vi mạch, điện tử, tự động hóa, Internet, thì hình thái kinh tế dữ liệu sẽ gắn liền với dữ liệu, trí tuệ nhân tạo. Nói cách khác, cuộc cách mạng dữ liệu đã và đang mang lại một hình thái mới - kinh tế dữ liệu, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược để thúc đẩy hoạt động kinh tế xã hội, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Trong kinh tế dữ liệu, dữ liệu là nguồn lực đầu vào, là tư liệu sản xuất chính để tạo ra giá trị mới. Dữ liệu là tài sản kinh tế đặc biệt, nó được trao đổi, định giá và thương mại hóa. Dữ liệu là nền tảng cho trí tuệ, dự báo, ra quyết định và có thể thay đổi hành vi và quản trị xã hội.
Hơn nữa, khi dữ liệu được khai thác, phân tích bằng công nghệ AI và Big Data, sẽ tạo ra giá trị kinh tế gấp nhiều lần giá trị ban đầu. Đây chính là "dầu mỏ" của thế kỷ XXI, là nguồn tài nguyên vô tận cho đổi mới sáng tạo, ra đời hàng nghìn sản phẩm dịch vụ mới, tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng GDP, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia nhấn mạnh.
Nhiều tổ chức và học giả quốc tế đã lượng hóa tác động này. Trong một nghiên cứu gần đây, Giáo sư Daron Acemoglu (MIT) cho rằng AI sẽ tạo ra những ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng GDP toàn cầu trong thập kỷ tới. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính AI sẽ tác động đến gần 40% việc làm trên toàn cầu, buộc các nền kinh tế phải tái cấu trúc kỹ năng và mô hình lao động. Goldman Sachs dự báo AI có thể làm tăng GDP toàn cầu thêm khoảng 7.000 tỷ USD, tương đương 7%, trong vòng 10 năm. Trong khi đó, McKinsey đưa ra con số thậm chí cao hơn, với giá trị gia tăng hằng năm ước tính từ 17.100 đến 25.600 tỷ USD.
Theo PwC, AI có tiềm năng nâng GDP toàn cầu lên đáng kể vào năm 2035. PwC nhận định: “Về bản chất, tác động này tương đương với việc cộng thêm khoảng 1 điểm phần trăm vào tốc độ tăng trưởng GDP hằng năm – mức gia tăng tương tự cú hích mà thế giới từng hưởng lợi từ quá trình công nghiệp hóa ở thế kỷ XIX”.
Tuy nhiên, trong báo cáo “Value in Motion”, PwC cũng nhấn mạnh rằng những lợi ích kinh tế to lớn từ AI và dữ liệu không tự động xảy ra. Việc hiện thực hóa tiềm năng này phụ thuộc vào nhiều điều kiện then chốt, bao gồm năng lực triển khai công nghệ, khuôn khổ quản trị dữ liệu và AI, mức độ sử dụng có trách nhiệm, cũng như niềm tin của doanh nghiệp và xã hội.
PwC cảnh báo rằng nếu mức độ tin cậy và hợp tác thấp, đóng góp gia tăng của AI cho nền kinh tế toàn cầu có thể chỉ còn khoảng 8%, hoặc trong kịch bản bi quan, thậm chí chỉ đạt 1%. Đồng thời, nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng trong vòng 10 năm tới, các ngành công nghiệp sẽ bước vào quá trình “tái cấu hình” sâu sắc, hình thành những “miền giá trị” mới vượt ra ngoài ranh giới ngành truyền thống, nơi dữ liệu và AI trở thành chất keo kết nối các chuỗi giá trị mới của nền kinh tế.
